Sint-Niklaas presenteert zich graag als ballonstad. Het is niet alleen de lange traditie, die de stad wereldbekend voor haar ballonfestival maakt, maar ook de diversiteit aan ballonnen. Naast de heteluchtballonnen stijgen tientallen telegeleide en special shape ballonnen midden in het stadscentrum op. Daarom is weinig verrassend dat “er nergens ter wereld dan in het Waasland meer ballonpiloten wonen en hun belangen door een vzw worden behartigd”.
Hoewel de Vredefeesten in Sint-Niklaas die jaarlijks in de eerste week van september plaatsvinden meer zijn dan alleen een meeting van ballonliefhebbers, geven de ballonnen in allerlei kleuren, vormen en maten de festiviteiten toch een onmiskenbaar kenmerk. Misschien trekt de stad juist daarom meer dan 100.000 bezoekers tijdens haar volksfeest. Naast de concerten en lekkernijen uit bijna de hele wereld bewonderen de bezoekers de ballonnen die aan de rustige hemel zweven.
Dat de kleurrijke heteluchtballonnen op veel plaatsen van de aarde tot de toeristische attracties behoren, spreekt voor zich. Dat ze echter als symbool van vrede en diversiteit centraal staan en duizenden mensen aantrekken, is iets wat om uitleg vraagt. Wat hebben de luchtballons eigenlijk met vrede te maken? Waarom worden ze juist in Sint-Niklaas in verband gebracht met de Tweede Wereldoorlog?
Opstijgen heteluchtballons vanop de Grote Markt in Sint-Niklaas.
Het antwoord ligt in de geschiedenis van deze festiviteiten. De huidige Vredefeesten in Sint-Niklaas vinden hun oorsprong in de patriottische vieringen van de stad. De zogenaamde “bevrijdingsfeesten” ontstonden in 1948 als herdenking, toen de stad haar bevrijding tijdens de WOII waardig wilde vieren. Aan deze herdenking werden opstijgingen van gasballons gekoppeld. Terwijl deze authentieke luchtschepen tot 2019 het symbolische deel van het evenement uitmaakten, stijgen sinds 1973 ook de heteluchtballonnen op. In 1988 kwamen daar de „specialevormballons” bij. Dit jaar organiseert de stad voor de tweede keer het ballonfestival for kids om de kinderen de werking van een heteluchtballon op een vrolijke manier aan te tonen.
In de loop van de tijd zijn niet alleen de vormen en de gasvulling van de ballonnen veranderd, maar ook de festiviteiten hebben een transformatie ondergaan. En dit zowel symbolisch als qua naam. Wat begon als een herdenkings- en bevrijdingsceremonie, ontwikkelde zich tot een gezellig evenement. Hoewel de slachtoffers van de gruwelijke WOII nog steeds worden herdacht, werden de “bevrijdingsfeesten” toch omgevormd tot “het positiever klinkende Vredefeesten”. In 2005 hebben de festiviteiten de vorm van een volksfeest aangenomen en staan tegenwoordig in het teken van “vrede, solidariteit, diversiteit en duurzaamheid”, zoals het de Stad Sint-Niklaas graag benadrukt.
Foto’s: Ünal Bilir